Γλυκοπατάτα : Ο άγνωστος διατροφικός θησαυρός!

1 1

Η θρεπτική της αξία της γλυκοπατάτας είναι τόσο υψηλή, ώστε να κατατάσσεται σ’ ένα από τα πολυτιμότερα και θρεπτικότερα τρόφιμα. 

Μάθετε τα πάντα για την γλυκοπατάτα, την προέλευση αλλά και το πώς να την εντάξετε στην διατροφή σας μαζί με μία εύκολη και νόστιμη συνταγή στο παρακάτω άρθρο. 

 

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

Η γλυκοπατάτα προέρχεται από τη Νότιο Αμερική και δεν πρέπει να συγχέεται με την κανονική πατάτα! Η τελευταία, άλλωστε είναι υπόγειος βλαστός και όχι βολβός. Η άφιξή της στη Ευρώπη τοποθετείται πριν 500 περίπου χρόνια, όταν οι Ισπανοί κατακτητές έφεραν από την Αμερική, μαζί με άλλα λάφυρα, και ένα νέο φυτό, ως δώρο για την βασίλισσα τους, ενώ στην Ελλάδα ήρθε με τους Ενετούς κατακτητές.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι αρχαίοι Ατζέκοι την είχαν ως το σημαντικότερο στοιχείο της διατροφής τους. Στη δε Λατινική Αμερική, την Αφρική, την Ασία, συνηθίζουν να φτιάχνουν μέχρι και σήμερα από τις γλυκοπατάτες ψωμί, αλκοολούχο ποτό, αλλά και χρώμα για να βάφουν κόκκινες τις υφαντικές ίνες.

 

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

 Η γλυκοπατάτα βοτανολογικά ανήκει στο γένος Ipomoea και στην οικογένεια Convolvulaceae, ενώ απαιτεί ελάχιστη φροντίδα από τον κηπουρό.  Αναπτύσσεται με βλαστούς που έρπουν και δύνανται να φυτευτούν σε διαφόρους τύπους εδαφών, ακόμα και  σε φτωχά – κατά προτίμηση καλά στραγγιζόμενα – εδάφη. Το βάθος της φύτευσης κυμαίνεται από 5 έως 10 εκατοστά, ενώ  το ιδανικό pH του εδάφους είναι ελαφρώς όξινο ( 5,5-6,5 ). Την καλύτερη παραγωγή δίνει η καλλιέργεια της γλυκοπατάτας σε σχετικά αμμώδη εδάφη. Η γλυκοπατάτα γενικά παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στην ξηρασία, ενώ οι απαιτήσεις της σε νερό είναι ελάχιστες. Χαρακτηρίζεται ως  θερμοαπαιτητικό φυτό, καθώς για να δώσει ικανοποιητική παραγωγή  θέλει υψηλές θερμοκρασίες για τουλάχιστον 4-5 μήνες. Η συγκομιδή γίνεται 4-5 μήνες μετά τη φύτευση, κατά τους μήνες  Σεπτέμβρη – Οκτώβρη και πραγματοποιείται , όταν παρατηρήσουμε ότι τα φύλλα αρχίζουν να αφυδατώνονται. Η συγκομιδή της γλυκοπατάτας πραγματοποιείται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που πραγματοποιείται και η συγκομιδή της πατάτας, δηλαδή οι βολβοί ξεριζώνονται με μακριούς γάντζους.

Οι βλαστοί της γλυκοπατάτας  διαθέτουν χαρακτηριστικά φύλλα με σκούρο πράσινο χρώμα. Αναλόγως την ποικιλία, η γλυκοπατάτα έχει μακρόστενο, στρογγυλό ή ατρακτοειδές σχήμα και  σάρκα λευκού, κίτρινου ή πορτοκαλί χρώματος. Οι ποικιλίες που έχουν πορτοκαλί σάρκα είναι πλούσιες σε καροτένιο .

Η γλυκοπατάτα σήμερα καλλιεργείται σε μεγάλες ποσότητες  στην Αμερική , την Αφρική, στα νησιά του Ειρηνικού, στη Βραζιλία, ,στην Ινδονησία, στην  Ουγκάντα και στη Νότια Αφρική.Την μεγαλύτερη παραγωγή γλυκοπατάτας στον κόσμο, βέβαια , την έχει η Κίνα, ενώ στην Ελλάδα καλλιεργείται σε μικρή έκταση στα νησιά και την Πελοπόννησο. 

 

H ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

 

Η θρεπτική της αξία της γλυκοπατάτας είναι τόσο υψηλή, ώστε να κατατάσσεται σ’ ένα από τα πολυτιμότερα και θρεπτικότερα τρόφιμα. Περιέχει βιταμίνη Α, βιταμίνη C, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, εύπεπτους υδατάνθρακες και είναι πλούσια σε σίδηρο, ασβέστιο, φυτικές ίνες, πρωτείνες, θειαμίνη, βιταμίνη Β6, φολικό οξύ, βιταμίνη Ε, β-καροτένιο ( που δικαιολογέι και το πορτοκαλί της χρώμα), φώσφορο, κάλιο, μαγνήσιο και άλλα ιχνοστοιχεία. Έχει αντικαρκινική και αντιοξειδωτική δράση,ενώ  μπορεί να σταθεροποιεί το γλυκαιμικό δείκτη, γεγονός που την καθιστά ωφέλιμη στους διαβητικούς. Θεωρείται, επίσης,  ότι ωφελεί ιδιαίτερα το πάγκρεας, κάτι το οποίο άλλωστε υποδηλώει και το σχήμα της. Τέλος, η γλυκοπατάτα είναι σχετικά φτωχή σε θερμίδες, αφού μια μεγάλη γλυκοπατάτα 360 γραμμαρίων έχει μόνο 90 θερμίδες.

 

 

ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

 

  • Χάρη στις φυτικές ίνες που περιέχει η γλυκοπατάτα ανακουφίζει από την δυσκοιλιότητα, αλλά μειώνει επίσης τον κίνδυνο του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού.
  • Ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, του διαβήτη και της παχυσαρκίας.
  • Προκαλεί γρήγορα μετά την κατανάλωσή της αίσθηση πληρότητας, συμβάλλοντας στον έλεγχο πρόσληψης τροφής και βοηθώντας με τον τρόπο αυτό στην μείωση του σωματικού βάρους.
  • Δύναται να βοηθήσει στην αποφυγή εγκεφαλικού επεισοδίου.
  • Μπορεί να μειώσει τις επιπτώσεις της κακής χοληστερόλης.
  • Βοηθά στην πρόληψη θρομβώσεων.
  • Τα σάκχαρα που περιέχει βοηθούν στην καλή λίπανση των αρθρώσεων.
  • Συμβάλλει στην καταπολέμηση των ελεύθερων ριζών και, συνεπώς, στην πρόληψη του καρκίνου λόγω της μεγάλης ποσότητας β-καροτένιου που περιέχει.
  • Επειδή έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, μπορεί να καταναλωθεί άφοβα από άτομα που υποφέρουν από διαβήτη.
  • Η μεγάλη ποσότητα καλίου στη γλυκοπατάτα βοηθά τον οργανισμό στην διατήρηση της ισορροπίας των υγρών και των ηλεκτρολυτών.
  • Έχει αποδειχθεί, ότι η γλυκοπατάτα συμβάλλει στον καθαρισμό του αίματος, καθώς και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
  • Εξαιτίας του σίδηρου που περιέχει βοηθά στην καλή κυκλοφορία του αίματος.
  • Βελτιώνει την οστική πυκνότητα, χάρη στις μεγάλες ποσότητες ασβεστίου που περιέχει.
  • Η τακτική κατανάλωση γλυκοπατάτας ανακουφίζει από το έλκος στομάχου και τις φλεγμονές του παχέος εντέρου.
  • Τα ανόργανα άλατα που περιέχει την καθιστούν πολύτιμη για τους ανθρώπους που εκτελούν βαριές μυϊκές εργασίες.
  • Η χαμηλή περιεκτικότητά της σε νάτριο την καθιστά κατάλληλη και για άτομα με υπέρταση.
  • Στην βιταμίνη Α οφείλει τον σπουδαίο αντιοξειδωτικό της ρόλο, αλλά και την συμβολή της στην πρόληψη του καρκίνου, την αντιγήρανση και τη διατήρηση της καλής όρασης.
  • Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά της σε κάλιο θεωρείται ιδιαίτερα ωφέλιμη για την σωστή λειτουργία τηςκαρδιάς, ενώ συγχρόνως μειώνει την πίεση και τις αρρυθμίες.
  • Είναι εξαιρετική πηγή μαγγανίου, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Linus Pauling και , ως εκ τούτου, δύναται να μεταβολίζει ευκολότερα τους υδατάνθρακες διατηρώντας σταθερά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
  • Το μαγνήσιο που περιέχει συμβάλλει στην ξεκούραση των μυών και στην καλή διάθεση.
  • Μια γλυκοπατάτα περιέχει περίπου μισή από την ημερήσια συνιστώμενη δόση σε βιταμίνη C.
  • Ισχυρά αντιοξειδωτικά ενάντια στις ασθένειες είναι και οι βιταμίνες Α και Ε που εμπεριέχονται στην γλυκοπατάτα και λειτουργούν ως ασπίδα προστασίας για τον ανθρώπινο οργανισμό.
  • Επιπλέον, η βιταμίνη Α δύναται να βοηθήσει στην προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία.
  • Οι βιταμίνες C και Ε που περιέχει η γλυκοπατάτα συμβάλλουν επίσης στην διατήρηση ενός υγιούς και λαμπερού δέρματος, ενώ παίζουν καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή κολλαγόνου.
  • Η β-καροτίνη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού, αλλά και των ωοθηκών σε γυναίκες που βρίσκονται στην ηλικία της εμμηνόπαυσης.

 

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Παρά τις ευεργετικές της ιδιότητες, η γλυκοπατάτα είναι σημαντικό να καταναλώνεται με μέτρο, καθώς δεν παύει να είναι αμυλούχος τροφή και συνεπώς, η υπερβολική κατανάλωσή της ενέχει κινδύνους για την υγεία. Ας μην ξεχνάμε, επίσης ότι η γλυκοπατάτα είναι πλούσια σε βιταμίνη Α , η οποία αποθηκεύεται στο σώμα. Έχει, λοιπόν, παρατηρηθεί το φαινόμενο, όταν αυξάνονται υπερβολικά τα επίπεδα της βιταμίνης Α, το δέρμα και τα νύχια να αποκτούν μια πορτοκαλί απόχρωση. Επιπροσθέτως,όσοι έχουν ιστορικό πέτρας συνιστάται να αποφεύγουν την συχνή κατανάλωση γλυκοπατάτας, αφού είναι πλούσια σε οξαλικό οξύ , το οποίο προκαλεί τη δημιουργία πετρών. Τέλος, η κατανάλωση γλυκοπατάτας δεν ενδείκνυται κατά τη διάρκεια της κύησης, καθώς η βιταμίνη Α έχει επίσης συνδεθεί με τερατογενέσεις. Συνεπώς, αξίζει να εντάξουμε στην διατροφή μας την γλυκοπατάτα λόγω των πολλών ευεργετικών ιδιοτήτων της , εντούτοις, οφείλουμε να την καταναλώνουμε με μέτρο, προκειμένου να εξαλείψουμε τους προαναφερθέντες κινδύνους.

 

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑ ΩΣ ΦΑΓΗΤΟ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

  • Στα κράτη της Κεντρικής Αμερικής δεν ξεθάβουν την γλυκοπατάτα και δεν την μαγειρεύουν , έως ότου χρειαστεί. Αυτό συμβαίνει επειδή η γλυκοπατάτα περιέχει λιγότερο νερό από τη πατάτα, γεγονός που περιορίζει την διάρκεια ζωής της από τη στιγμή που θα αποχωριστεί το έδαφος.
  • Οι ποικιλίες γλυκοπατάτας που διαθέτουν κόκκινη φλούδα είναι πολύ πιο μαλακές, γλυκές και ζουμερές από τις υπόλοιπες.
  • Στις ΗΠΑ οι ψητές γλυκοπατάτες παραδοσιακά είναι μέρος του δείπνου και συνοδεύουν τη γαλοπούλα την ημέρα των Ευχαριστιών.
  • Στο Περού, Στη Νέα Ζηλανδία, καθώς και στα νησιά του Ειρηνικού οι πατάτες ονομάζονται Kumara και συνήθως μαγειρεύονται ως «τηγανιτά Kumara», όπως ακριβώς τα δικά μας πατατάκια.
  • Στην ασιατική κουζίνα συναντάμε πολύ συχνά τις γλυκοπατάτες κομμένες σε κυβάκια, ως συνοδευτικό πιάτο. Το ίδιο συμβαίνει εκεί και με τα βλαστάρια μπαμπού, το λάχανο pak choi, τα καρότα και τις πιπεριές.
  • Στην Κίνα οι λιαστές γλυκοπατάτες με αλάτι και ζάχαρη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα σνακ.
  • Στην αφρικανική κουζίνα τα φύλλα του φυτού της γλυκοπατάτας μαγειρεύονται ακριβώς όπως το σπανάκι.
  • Στην Ιαπωνία χρησιμοποιούν  την φυσική γλυκύτητα της γλυκοπατάτας για την παρασκευή του Yokan, ενός πολύ γλυκού και σκληρού επιδορπίου από ζάχαρη και γάλα.

 

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

 

Πoρτοκάλια γεμιστά

Υλικά

  • Πορτοκάλια μεσαίου μεγέθους
  • Μία γλυκοπατάτα
  • Βούτυρο
  • Κρέμα γάλακτος

 

Εκτέλεση

  1. Αφαιρούμε προσεκτικά την ψίχα από τα πορτοκάλια και την κάνουμε χυμό.
  2. Λιώνουμε την γλυκοπατάτα, ώστε να γίνει πουρές και την ανακατεύουμε με το χυμό από τα πορτοκάλια.
  3. Προσθέτουμε λίγο βούτυρο και λίγη κρέμα γάλακτος.
  4. Γεμίζουμε τα πορτοκάλια με το μείγμα και τα ψήνουμε στο φούρνο σε μέτρια θερμοκρασία για περίπου 15 λεπτά.
  5. Σερβίρουμε είτε ζεστό, είτε κρύο.

 

Κόκκινες γλυκοπατάτες φούρνου με πορτοκάλι και τζίντζερ

Υλικά

  • 2 κόκκινες γλυκοπατάτες μεσαίου μεγέθους
  • (250 ml) χυμό πορτοκάλι
  • 1 κ.γ. τζίντζερ σε σκόνη
  • λίγο τριμμένο μοσχοκάρυδο
  • αλάτι
  • πιπέρι

 

Εκτέλεση

  1. Πλένουμε τις γλυκοπατάτες
  2. Τις τρίβουμε ελαφρά, ώστε να απομακρυνθούν τα υπολείμματα σκόνης.
  3. Αν θέλουμε τις ξεφλουδίζουμε. Αυτό το βήμα δεν είναι απαραίτητο ,διότι η φλούδα θα μαλακώσει  με το ψήσιμο.
  4. Τις κόβουμε σε φέτες πάχους 1,5-2 εκατοστών .
  5. Τις τοποθετούμε σε μια γάστρα με καπάκι.
  6. Σε ένα μπολ αναμειγνύουμε τον χυμό πορτοκάλι με το αλάτι και τα μπαχαρικά και περιλούζουμε με αυτό το μείγμα τις πατάτες.
  7. Σκεπάζουμε το ταψί και ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 200ο C για 1 ώρα περίπου μέχρι να μαλακώσουν.
  8. Φροντίζουμε ανά διαστήματα να τις γυρνάμε, ώστε να απορροφήσουν τον χυμό πορτοκαλιού.
  9. Τις σερβίρουμε ζεστές.

 

ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

Οι κυριότερες ποικιλίες της γλυκοπατάτας , που καλλιεργούνται στην Ισπανία κυρίως, και διανέμονται σε όλο το βόρειο ημισφαίριο είναι οι εξής:

Ποικιλία California: Πρόκειται για την πιο γλυκιά και την πιο καλλιεργημένη ποικιλία. Η σάρκα της είναι κόκκινη ή πορτοκαλί.

Ποικιλία Beauregard: Η γεύση της δεν είναι τόσο γλυκιά, ενώ κλλιεργείται κατά λύριο λόγο για εξαγωγή.

Ποικιλία Georgia jet: Καλλιεργείται σε μικρότερες ποσότητες. Έχει χαρακτηριστική μωβ σάρκα και ελάχιστα γλυκιά γεύση.

Ποικιλία Ohenrry: Δεν είναι καθόλου γλυκιά, αλλά χρησιμοποιείται ευρέως στην ζαχαροπλαστική. Έχει χαρακτηριστική άσπρη σάρκα.

 

 

ΑΛΛΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑΣ

Βιολέ της Μαλάγας: ποικιλία με κίτρινη σάρκα, που διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μακρυές κίτρινες: Πολύ γλυκιά ποικιλία με κιτρινωπή σάρκα  και μακρουλούς κονδύλους. Η ποικιλία αυτή έχει εγκλιματιστεί στην Ελλάδα και καλλιεργείται σε μεγάλη ποσότητα στην Κέρκυρα.

Στρογγυλές: ποικιλία με σχεδόν στρογγυλούς και ογκώδεις κονδύλους. Η σάρκα τους είναι λευκή και ελάχιστα γλυκιά.

 

ΤΟ AGROBACTERIUM ΣΤΗΝ ΓΛΥΚΟΠΑΤΑΤΑ

Όλες οι ποικιλίες γλυκοπατάτας φέρουν ξένα βακτηριακά γονίδια χωρίς εργαστηριακή επεξεργασία, γεγονός το οποίο αποδεικνύει ότι η γλυκοπατάτα τροποποιήθηκε γενετικά από μόνη της. Το πλέον εντυπωσιακό, βέβαια, είναι ότι τα γονίδια αυτά μεταφέρθηκαν στις ποικιλίες της γλυκοπατάτας με τον ίδιο τρόπο που δημιουργούνται νέες ποικιλίες σε ένα εργαστήριο! Μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης στο Βέλγιο, έδειξε ότι η γλυκοπατάτα μπορεί να θεωρηθεί φυσικός γενετικά τροποποιημένος οργανισμός, λόγω της παρουσίας του ξένου DNA που φέρει. Το ξένο αυτό γενετικό υλικό ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια γενετικών αναλύσεων στην γλυκοπατάτα, προκειμένου να εντοπιστούν ιογενείς ασθένειες και προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, την έκπληξη της επιστημονικής κοινότητας. Όταν εντοπίστηκαν αρχικά βακτήρια του γένους Agrobacterium, θεωρήθηκε ως μια απλή μόλυνση του δείγματος. Η μελέτη, όμως, και η ανακάλυψη των ιδίων βακτηριδίων σε περισσότερες ποικιλίες γλυκοπατάτας, οδήγησε στο ασφαλές συμπέρασμα, ότι επρόκειτο για μεταφορά γονιδίων σε αυτούς τους νεόυς οργανισμούς. Οι ερευνητές, μάλιστα αναφέρουν πως γονίδια του Agrobacterium εντοπίστηκαν και στις 291 (!) ποικιλίες της γλυκοπατάτας. Τα συγκεκριμένα βακτήρια, άλλωστε, ήταν γνωστό στους επισήμονες, ότι μπορούσαν να μεταφέρουν ορισμένα από τα γονίδιά τους στο γονιδίωμα διαφόρων φυτών. Πιο συγκεκριμένα, κάποια τμήματα γενετικού υλικού των συγκεκριμένων βακτηριδίων , που φέρουν την ονομασία T-DNA, εξέρχονταν από τα κύτταρα των βακτηρίων και ενσωματώνονταν στα κύτταρα του φυτού.

Λόγω της συγκεκριμένης ικανότητάς του , το Agrobacterium, χρησιμοποιείται σήμερα ως εργαλείο για την δημιουργία γενετικά τροποποιημένων φυτών. Αυτό σημαίνει πως με την βοήθειά του, οι ερευνητές μπορούν να δημιουργήσουν ολόκληρα φυτά!

 

Ερευνα: Aλεξανδρα Τζέκου Φιλόλογος Σπυριδούλα Κόκκαλη 

Επιμέλεια : Marilia Makri για το mykerkyra.com 

www.mykerkyra.com

Σχόλια

Similar Articles