"Τον Μίμη Τσακωνιάτη, δημοσιογράφο, συγγραφέα και στοχαστή, τον γνώρισα μέσα από το βιβλίο του Γιάννης Σμαραγδής: Ο Αρχιτέκτονας της Ψυχής (Εκδόσεις Αρμός), που πραγματεύεται την πρώτη ταινία μυθοπλασίας του Κρητικού σκηνοθέτη με τίτλο Καλή σου νύχτα κυρ-Αλέξανδρε. Την ταινία την είδα αφού διάβασα το βιβλίο και αξιώθηκα έτσι έχοντάς το ως οδηγό να κατανοήσω το πνευματικό της βάθος. Συναντηθήκαμε ένα μεσημέρι του Δεκέμβρη στο κέντρο της Αθήνας. Επειδή όπως δήλωσε οι πολυσύχναστοι, πολύβουοι χώροι δεν είναι το κατάλληλο μέρος για μία γόνιμη κουβέντα, ακολούθησε μία μακρά περιπλάνηση προς αναζήτηση της Εδέμ των καφέ, και αυτή βρέθηκε σε μία ήσυχη γωνιά στο Κολωνάκι."
Κορίνα Κομπολίτη

Κύριε Τσακωνιάτη, επειδή δεν έχω την ιδιότητα του δημοσιογράφου, τι θα λέγατε να σας ανακρίνω από τη θέση του ιεροεξεταστή;

(Γελάει). Εννοείτε του «Μεγάλου Ιεροεξεταστή» του Ντοστογιέφσκι ή αυτόν του Γιάννη Σμαραγδή στην ταινία του El Greco; Και για να σας δώσω μία επιπλέον αφορμή να με ρίξετε στην πυρά, θα σας προτιμούσα στον ρόλο του δεύτερου, αφού θεωρώ το συγκεκριμένο φιλμ (όσο βλάσφημο και αν ακούγεται!) πολύ πιο πνευματικό από το μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι… Επιπλέον, στον ρόλο του Χριστού δεν θα ένιωθα και τόσο άνετα όσο σ’ αυτόν ενός “αιρετικού” καλλιτέχνη!

Θα πρέπει να σας εξομολογηθώ πως ο λόγος που επιδίωξα να σας “ανακρίνω” είναι ότι διαβάζοντας το βιβλίο σας διέκρινα πως ξεφεύγετε από την πεπατημένη και δεν διστάζετε να αμφισβητήσετε πνευματικές αυθεντίες και πολλά «όσια και ιερά» του παγκόσμιου αλλά και εντόπιου πολιτισμού, με όποιο κόστος και αν συνεπάγεται αυτό. Η θέση σας όμως ότι η πνευματικότητα στο έργο του Σμαραγδή βρίσκεται σε υψηλότερο επίπεδο από εκείνη στο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι ομολογώ πως είναι εντυπωσιακά αιρετική!

Οι σοφοί λένε ότι καταλαβαίνεις το επίπεδο συνείδησης και πνευματικότητας κάποιου ανθρώπου από τον τρόπο που βλέπει το Κακό και τοποθετείται απέναντί του. Προσέξτε, το Κακό λένε, όχι το Καλό, και αυτό επειδή ο Θεός είναι άπειρος και απρόσιτος… Ενώ ο Άλλος δεν είναι… Ο Νίκος Καζαντζάκης απευθυνόμενος στον “Παππού” του στην Αναφορά στον Γκρέκο γράφει χαρακτηριστικά για το ζωτικό αυτό ζήτημα τα εξής: «Δεν είχες εσύ ελπίδα μήτε φόβο μήτε ματαιοδοξία· γιατί κάτεχες το μεγάλο μυστικό. Τραβοπαλεύουν οι  άνθρωποι με τα δύο μεγάλα στοιχειά, με τις δύο όψες, ποιος ξέρει του Θεού: με το καλό και με το κακό. Οι πιο ανίδεοι λεν: το καλό και το κακό είναι οχτροί· άλλοι ανεβαίνουν πιο πάνω ένα σκαλοπάτι και λεν: το καλό και το κακό είναι συνεργάτες· κι άλλοι, αγκαλιάζοντας με σφαιρική ματιά το παιχνίδι της ζωής και του θανάτου απάνω στη φλούδα ετούτη της γης, χαίρουνται την αρμονία και λεν: καλό και κακό είναι Ένα»…

(Tον διακόπτω απότομα). «Καλό και κακό είναι Ένα;» Μα στην πλειονότητά τους οι άνθρωποι στο πρόσωπο του Θεού βλέπουν μόνο το καλό.

Για τους θρήσκους πράγματι αυτό αληθεύει. Όμως δεν είναι και λίγοι οι άθεοι εκείνοι που βλέπουν στο “πρόσωπό” Του μόνο το κακό! Ό,τι δηλαδή φταίει για όλα τα ανάποδα του κόσμου τούτου… Προφανώς κάτι τους διαφεύγει… Τώρα για να επανέλθω στο βασικό ερώτημα, όταν κανείς βρίσκεται στην πρώτη σκάλα βλέπει όλο το καλό στη δική του μεριά, είτε μιλάμε για τον εαυτό του, είτε για τη φυλή και το έθνος του, και όλο το κακό έξω από αυτόν, σε κάποιον άλλον. Πρόκειται καθαρά για ασυνείδητη προβολή της «σκιάς» του, του αρχέτυπου-κλειδί που έφερε στο φως ο Μαγγελάνος της ψυχής Γιουνγκ και η αναλυτική του ψυχολογία. Δυστυχώς όμως ο άνθρωπος από την εποχή των σπηλαίων μέχρι σήμερα ελάχιστα έχει εξελιχθεί και δεν δείχνει να το επιζητάει… Αφού βέβαια έχει να ασχοληθεί με πιο σοβαρά θέματα από το να κοιτάξει το σκοτάδι μέσα του…

Να αναμετρηθεί κανείς με τη «σκιά» του, τα ελαττώματά του, τη ματαιοδοξία του, την εγωική του φύση, δεν είναι και εύκολο. Ίσως ένας λόγος που οι ταινίες του Σμαραγδή δέχονται κακές κριτικές, κυρίως από τους διανοούμενους, είναι και το γεγονός ότι έχοντας πάντα ως ήρωά τους μία αρχετυπική μορφή, λειτουργούν σαν καθρέφτης όπου κάποιοι θεατές προβάλλουν πάνω του όλα τα ψυχικά τους ελλείμματα και τις φαύλες πτυχές της προσωπικότητάς τους.

(Έκπληκτος). Ομολογώ ότι το διατυπώσατε καλύτερα από μένα! Μάλλον έχετε διαβάσει πολύ προσεκτικά το βιβλίο μου… (γελάει). Οι διανοούμενοι έχουν τη γνώση, την πληροφορία θα έλεγα καλύτερα, αλλά αυτή προσομοιάζει με τον ύπνο… Το θέμα είναι η κατανόηση και η ικανότητα διάκρισης του αληθινού και ουσιώδους από το πλανερό και άχρηστο… Δεν είναι τυχαίο που οι ταινίες του Σμαραγδή αρέσουν πολύ στα παιδιά! Ίσως επειδή οι ψυχές τους είναι αγνές. Δεν έχουν δηλαδή ακόμη δεχτεί όλο αυτό το πνευματικό σκουπίδι με το οποίο μπαζώνεται μετά την εφηβεία μία ανήσυχη ψυχή μέσω της μηχανιστικής και αντιπνευματικής εκπαίδευσης που επικρατεί όχι  μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως. Αυτά λείπουν, η εσωτερική καθαρότητα και η δίψα για το Άγνωστο. Γι’ αυτό και συλλογικά η ανθρωπότητα στο ηθικό επίπεδο αντί να προοδεύει, κουτρουβαλάει σαν τα κοτρόνια στον γκρεμό… Εξάλλου τυχαία λέει ο Χριστός ότι αν δεν γίνετε σαν τα παιδιά είναι απρόσιτη η Βασιλεία των Ουρανών; Δυστυχώς, αν δεν αλλάξουμε ρότα οι προοπτικές δεν είναι ευοίωνες…

Μεγάλη αλήθεια. Η αγνή παιδική ψυχή λόγω του ότι δέχεται τόση πληροφορία, χωρίς να έχει κρυσταλλώσει τη δυνατότητα της υγιούς κριτικής, υποφέρει, και κατά την αναζήτηση θετικών προτύπων πέφτει σε βάραθρα.

Θεωρώ αδύνατον με δεδομένες τις επιδράσεις που δέχεται ένας νέος άνθρωπος στη σημερινή κοινωνία να θεμελιώσει υγιή κριτική συνείδηση. Και για να μνημονεύσω τα λόγια ενός σοφού φίλου, «Ως νέοι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε –εφόσον δεν ξέρουμε τι μας γίνεται– είναι να ευχόμαστε να μην πάθουμε κάτι ανεπανόρθωτο. Γιατί αργότερα δεν θα μπορούμε να αναθεωρήσουμε όλες μας τις απόψεις, να διακρίνουμε δηλαδή το καλό απ’ το κακό, όχι πλέον ως παραδεδομένα αλλά ως δικό μας πόρισμα».

Όμως τι σας κάνει να πιστεύετε ότι ο Ντοστογιέφσκι δεν κάτεχε «το μεγάλο μυστικό», που όπως αναφέρατε ο Καζαντζάκης δείχνει να υποδηλώνει ότι ο Γκρέκο ήταν κοινωνός του; Ο Ρώσος συγγραφέας δεν μίλησε και για αγάπη και για Χριστό;

Επειδή μέσα στην τύφλωση του πανσλαβισμού του έβλεπε όλο το κακό στον Πάπα και στη δυτική εκκλησία, αφού ο καθολικισμός κατά αυτόν ήταν διαβολικό δόγμα και ο Πάπας ο Σατανάς, και όλο το καλό στην Ορθόδοξη Ρωσική Εκκλησία. Πίστευε μάλιστα ότι πρώτα απ’ όλα πρέπει κάθε άνθρωπος να γίνει Ρώσος, γιατί τότε μόνο θ’ αρχίσει ο καινούργιος κόσμος!

Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τον Ντοστογιέφσκι ως ένα ορθόδοξο εθνικιστή;

Σίγουρα! Γενικά οι Ρώσοι διανοητές και καλλιτέχνες πάσχουν πολύ από αυτό το σύνδρομο… Κάπου στο μυθιστόρημά του Οι Δαιμονισμένοι, ένας από τους διαβολικούς ήρωές του, ο Σταβρόγκιν, ρωτά μία τρεμάμενη και ταπεινή ψυχή, τον Σάτοβ, αν πιστεύει στον Θεό, και αυτός του απαντά, ριγώντας: «Πιστεύω στη Ρωσία. Η ειδωλολατρική Ευρώπη δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας τάφος, που από μέσα του ξεχειλίζει η αποσύνθεση και η σαπίλα… Για να σωθεί, χρειάζεται τη ρωσική ιδέα, χρειάζεται έναν τσάρο, το κνούτο, τον παπά, την ορθοδοξία, το εικόνισμα. Ο ευρωπαϊκός κόσμος μόνο μέσα από την παγκόσμια ρωσική αυτοκρατορία του Θεού θα βρει τη λύτρωσή του». Εσείς πιστεύετε ότι οι Ρώσοι θα σώσουν τον κόσμο; Εγώ πάντως όχι, επειδή όταν το επιχείρησαν γεμίσαμε Γκουλάγκ και εκατόμβες νεκρών…

(Ξαφνικά ξυπνάει η Στάη μέσα μου). Ούτε οι Αμερικάνοι έσωσαν τον κόσμο, κύριε Τσακωνιάτη. Ο Ντοστογιέφσκι είναι μόνο ένας συγγραφέας κλασικών μυθιστορημάτων!

Εδώ θα τα χαλάσουμε νομίζω! (γελάει). Καταρχήν δεν θεωρώ ότι όταν έγραφε ο Ντοστογιέφσκι θεωρούσε τον εαυτό του κλασικό συγγραφέα. Το αντίθετο μάλλον… Ο χρόνος τον έκανε κλασικό… Από την άλλη μεριά, οι Αμερικανοί με όλες τις παθογένειες του καπιταλιστικού τους συστήματος, αφού δεν παύουν να είναι η «καρδιά του κτήνους», θα έλεγα πως είναι αυτοί που κρατούν αναμμένη τη φλόγα του Ελληνικού, «παμπάλαιου φωτός». Αρκεί να σπουδάσει κανείς στα πανεπιστήμιά τους και θα το καταλάβει… Σε αντίθεση με το τι συμβαίνει στα δικά μας ανώτερα ιδρύματα που λειτουργούν ως οι νεκροθάφτες του… Εξάλλου, αν δεν ήταν οι Αμερικανοί να σταματήσουν τους Ναζί, και τους Ιάπωνες που ήταν πολύ χειρότεροι, τώρα θα μιλάγαμε Γερμανικά… (γελάει). Μπορεί και ρωσικά… Τι γκαβαρείς πο ρούσκι; (γελάει).

Είναι, παραδέχομαι, Αμερικάνοι εκείνοι που εκτίμησαν τόσο το βιβλίο σας, ώστε να το φιλοξενήσουν στη βιβλιοθήκη του Ελληνικού τμήματος κλασικών σπουδών του Harvard, όπως και το επόμενό σας για την ταινία Καβάφης που  σύντομα θα μεταφραστεί στα Αγγλικά για να είναι προσιτό πια στο αναγνωστικό κοινό όλου του κόσμου. (Χωρίς ίχνος έπαρσης, δίνοντας την εντύπωση ότι επιτελεί ένα έργο που έχει πάρει απλά τον δρόμο του, απαντάει στο σχόλιό μου και συνεχίζει την “αποδόμηση” του Ντοστογιέφσκι).

Θα έλεγα ότι οι φοιτητές στο Χάρβαρντ έχουν πολύ υψηλό IQ σε σχέση με τους δικούς μας και είναι πολύ προικισμένοι. Και μπολιάζονται με τη νοοτροπία να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο, να ανοίξουν νέους δρόμους σε οποιοδήποτε πεδίο γνώσης. Έτσι προοδεύουν οι κοινωνίες. Αντίθετα, εδώ οι φοιτητές μας, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι φυγόπονοι, κακομαθημένοι και κατεστραμμένοι πνευματικά από τις ιδεολογίες, και ζουν στη μικρότητα. Δηλαδή, αν και Έλληνες κατ’ όνομα, μπολιάζονται με το πιο ανθελληνικό πνεύμα, αφού το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι το βόλεμα… Τι σχέση έχουν όλα αυτά τα «κούφια κουκούλια» με το «πνεύμα του Οδυσσέα;» Τυχαία νομίζετε ο Ελύτης έγραφε «φωνάζω ελληνικά κι ούτε που μου αποκρίνεται κανένας;» Όμως για να μη φανεί ότι δεν απάντησα στο προηγούμενο σχόλιό σας, θεωρώ ότι ο Ντοστογιέφσκι σήμερα –όπως και πολλοί άλλοι πολύ πιο ασήμαντοι– έχει περάσει στη συλλογική συνείδηση ακόμη και της Δύσης ως μεγάλος στοχαστής και ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής. Σίγουρα είχε μεγάλο ταλέντο στο γράψιμο, όταν δεν πλατείαζε αφόρητα. Ίσως κανένας άλλος λογοτέχνης δεν μας έδωσε με τόση ζωντάνια και σαφήνεια τον ηθικό ξεπεσμό και την αγωνία του κόσμου που ψυχορραγεί κάτω από το βάρος των αμαρτιών του, αλλά αν ο σκοπός του ανθρώπου πάνω στη Γη δεν είναι άλλος από το να εξελιχθεί πνευματικά, να βγάλει δηλαδή η ψυχή του ξανά φτερά, όπως λέει και ο Πλάτωνας στον Φαίδρο για να μπορέσει επιστρέψει πίσω στην Κεντρική πηγή Φωτός από όπου εξέπεσε, τότε διαβάζοντας Ντοστογιέφσκι σάς διαβεβαιώ δεν πρόκειται να πάει και πολύ μακριά…

(Η φωνή του γίνεται ψίθυρος). Αντίθετα, (συνεχίζει μετά από μια μικρή παύση, με ξαφνικό ενθουσιασμό), ο Γιάννης Σμαραγδής όσον αφορά το πώς βλέπει το Κακό μέσα στις ταινίες του είναι στο πάνω πάτωμα, όπως θα έλεγε και ο πνευματικός αδελφός του Καζαντζάκης. Τολμώ μάλιστα να πω ότι έχει βάλει τόσο ψηλά τον πήχη που οι σύγχρονοι διανοούμενοι και κριτικοί κινηματογράφου, εντόπιοι αλλά και ξένοι, όση φόρα και να πάρουν, το μόνο που καταφέρνουν είναι να περνούν από κάτω… Δεν πειράζει όμως. Ίσως σε κάποια άλλη ζωή είναι πιο τυχεροί…

 

Ο Γιάννης Σμαραγδής όσον αφορά το πώς βλέπει το Κακό μέσα στις ταινίες του είναι στο πάνω πάτωμα, όπως θα έλεγε και ο πνευματικός αδελφός του Καζαντζάκης. Τολμώ μάλιστα να πω ότι έχει βάλει τόσο ψηλά τον πήχη που οι σύγχρονοι διανοούμενοι και κριτικοί κινηματογράφου, εντόπιοι αλλά και ξένοι, όση φόρα και να πάρουν, το μόνο που καταφέρνουν είναι να περνούν από κάτω… Δεν πειράζει όμως. Ίσως σε κάποια άλλη ζωή είναι πιο τυχεροί…

Κάποιος θα μπορούσε να σας πει, τι καλά, θέλω να ξαναζήσω. Να ξαναέρθω για να καταλάβω τις ταινίες του Σμαραγδή… (σαρδόνιο γέλιο).

(Μικρή παύση). Κοιτάξτε. Είτε το θέλετε είτε όχι θα ξαναζήσετε! Όχι απαραίτητα για να ξεκλειδώσετε τις ταινίες του Σμαραγδή (γελάει) αλλά για τη δική σας αυτοπραγμάτωση… Όποιος λογικός άνθρωπος μπει στον κόπο να αναρωτηθεί για το υπαρξιακό παράλογο που βασιλεύει στη Γη, τότε δεν μπορεί παρά να οδηγηθεί στο να αποδεχτεί το Κάρμα και τη μετενσάρκωση. Δηλαδή ο Πλάτωνας και ο Πυθαγόρας ήταν πιο αφελείς από τον μέσο διανοούμενο σήμερα; Ήταν μειωμένης κατανόησης του Μυστηρίου της Ζωής ο  Στάνλεϊ Κιούμπρικ που καταπιάστηκε με το ζήτημα αυτό στη Λάμψη του; Γιατί δεν αναρωτήθηκε ποτέ κανείς από τους φωστήρες κριτικούς κινηματογράφου, τους οποίους ο ίδιος θεωρούσε γραφικούς, αφού όπως δήλωσε ρητά «δεν φώτισαν στο παραμικρό το έργο μου, αλλά τουλάχιστον γράφουν σωστά το όνομά μου!», έδωσε εντολές να τον κηδέψουν στο αγρόκτημά του με ρίψη βεγγαλικών στον ουρανό και γλέντι αντί για το γνωστό πένθος; Από τι άραγε γλίτωσε πεθαίνοντας για να το πανηγυρίσει με τέτοιον τρόπο; Μήπως από την επίγεια Κόλαση; Εξάλλου, όλες οι μεγάλες θρησκείες ασπάζονται το δόγμα της μετενσάρκωσης, ακόμη και ο Χριστιανισμός, αφού υπάρχουν σαφείς αναφορές μέσα στη Βίβλο. Όμως γι’ αυτό το θέμα, όπως και για πολλά άλλα, θα διαβάσετε στο νέο μου βιβλίο που αφορά την ταινία του Σμαραγδή Καβάφης, και θα κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Απρίλιο πάλι από τις Εκδόσεις Αρμός.

Κύριε Τσακωνιάτη, θα μπορούσα να πω ότι και ο Κιούμπρικ μιας και τον βάλατε στην κουβέντα μας ήταν αδικημένος όσο βρισκόταν εν ζωή. Βραβεύτηκε μόνο με ένα Όσκαρ για όλο του το έργο. Ίσως είναι η αυτή η μοίρα των πνευματικών ανθρώπων. Να είναι προπομποί της εποχής που ακολουθεί.

Ο Κιούμπρικ ήξερε πολύ καλά ποιοι έκριναν τα έργα του στην εποχή του, όπως το γνώριζε και ο Καζαντζάκης, αλλά το γνωρίζει και ο Σμαραγδής… Μιλάμε για πνευματικά αξιοσημείωτους ανθρώπους οι οποίοι τα αληθινά βραβεία Όσκαρ, Χρυσούς Φοίνικες ή Νόμπελ τα έχουν κερδίσει από τον Χρόνο, τον μέγιστο και αδέκαστο κριτή… Ούτε πρέπει να ξεχνάμε ότι οι ανθρώπινες κριτικές επιτροπές εκπροσωπούν το εκάστοτε Πνεύμα των Καιρών, ενώ οι άλλες, οι “αόρατες” το Πνεύμα του Βάθους…

Στην εποχή που ζούμε ο σύγχρονος  άνθρωπος ασχολείται μόνο με το χειροπιαστό, την ύλη. Η μεταφυσική θεώρηση και αυτή η ίδια η πνευματικότητα επί το πλείστον αντιμετωπίζεται αν όχι απαξιωτικά, τουλάχιστον υποτιμητικά. 

Θα έλεγα ότι στο μεταβατικό στάδιο που διανύει ο ανθρώπινος πολιτισμός –ένα πολύ κρίσιμο σημείο καμπής– όλα βρίσκονται υπό διάλυση και αναθεώρηση. Το παλιό καταρρέει γύρω μας, ενώ το καινούργιο δεν έχει πάρει ακόμη σαφή μορφή. Είναι λογικό λοιπόν η σύγχυση να επιτείνεται σε όλα τα επίπεδα. Πόσο μάλλον στο πνευματικό. Στις μέρες μας η υλιστική θεώρηση της ζωής πνέει τα λοίσθια, είναι εμφανές ότι δεν μπορεί να δώσει καμία ουσιαστική απάντηση στα υπαρξιακά ερωτήματα του ανθρώπου και να μεταβάλλει την απέραντη ψυχική μας ερήμωση σε γη της Επαγγελίας. Όμως και οι Εκκλησίες όλων των θρησκειών είναι νεκρές πνευματικά. Σε λίγο καιρό θεωρώ ότι δεν θα έχουν λόγο ύπαρξης, θα καταργηθούν. Και το ότι υπάρχουν ακόμη είναι επειδή καίει μία μικρή φλόγα πίστης στις παλιές γενιές. Δεν θέλει πολύ μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι τον ρόλο των παλιών κυριακάτικων λειτουργιών και συναθροίσεων του ποιμνίου στις Εκκλησίες τον παίζουν πια τα πολυκαταστήματα. Τα Malls! Θα μας δοθεί όμως, πιστεύω, άλλη μία ευκαιρία ως ανθρωπότητα στη Νέα Εποχή που ανατέλλει να πράξουμε το αυτονόητο… Άλλη μάλλον δεν θα υπάρξει…

Από την άλλη μεριά όμως και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν υφάνει έναν ιστό που όλοι έχουμε πέσει στα δίχτυα του; Αναπαράγουμε μηχανικά αποφθέγματα προσωπικοτήτων χωρίς να έχουμε ανοίξει ένα βιβλίο τους, χωρίς να τους έχουμε γνωρίσει σε βάθος. Αυτό δεν είναι επικίνδυνο;

Σίγουρα αυτή η πρακτική επιτείνει την ημιμάθεια. Όμως αυτή πάντοτε υπήρχε. Όπως και η ηλιθιότητα. Τα κοινωνικά δίκτυα, όπως και κάθε πράγμα, έχουν δύο όψεις. Θετική και αρνητική. Είναι σαν το μαχαίρι. Μπορείς να κόψεις το μήλο μ’ αυτό και να το φας, μπορείς και να κάνεις φόνο… Το Facebook σίγουρα είναι χρήσιμο, αλλά θα πρέπει κανείς να βλέπει το δάσος και όχι το δέντρο… Η χειρότερη παγίδα στην οποία κατά τη γνώμη μου πέφτουν οι περισσότεροι χρήστες του είναι η ψευδαίσθηση της “μεγάλης παρέας” που σου δημιουργεί ότι έχεις ενώ κατά βάθος είσαι εντελώς μόνος, και πως η Πραγματικότητα ολοένα και ανοίγει ενώ συμβαίνει το αντίθετο… Ό,τι δηλαδή συμβαίνει και με τους χρήστες ναρκωτικών που αρχικά νομίζουν ότι διευρύνονται συνειδησιακά, για να καταλήξουν στο τέλος μία λευκή κουκίδα στο κέντρο της μαύρης οθόνης, σαν αυτές που άφηναν για όσους τις πρόλαβαν οι παλιές ασπρόμαυρες τηλεοράσεις όταν έκλειναν…

Θέλω να σας ρωτήσω τόσα πράγματα αλλά ο χώρος αυτής της συνέντευξης είναι περιορισμένος. Κλείνοντας λοιπόν οφείλω να πω ότι αποκόμισα την αίσθηση ότι έχετε εξορύξει από απύθμενα σκοτεινά βάθη διαμάντια, έχετε φέρει στην επιφάνεια καλά κρυμμένο φως.

Νομίζω ότι το επίθετο που αναφέρατε είναι η λέξη κλειδί… Ή, μάλλον καλύτερα, το ουσιαστικό, δηλαδή το Σκοτάδι είναι η Οδός… Όποιος λοιπόν αναζητεί κάτι βαθύτερο, πιο διαρκές και αληθινό, εκεί πρέπει να στραφεί… Ο Κιούμπρικ, ο Καζαντζάκης, ο Σμαραγδής και πολλοί άλλοι που με έχουν εμπνεύσει τόσο πολύ στο δικό μου εσωτερικό ταξίδι πάλευαν και παλεύουν σ’ όλη τους τη ζωή με τον γνόφο… Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει χαρακτηριστικά «Και το φως εν τη σκοτία φέγγει, και η σκοτία δεν κατέλαβεν αυτό». Ο Οδυσσέας Ελύτης επίσης στιχουργεί «Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος που παλεύει το σκοτάδι μέσα του θα ’χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο». Αλλά μήπως και ο Καρλ Γιουνγκ, ο καλλιτέχνης της ψυχής, δεν το επιβεβαιώνει λέγοντας «Η σκιά αποτελεί μεγάλο μέρος της ανθρώπινης φύσης, και μόνο τη νύχτα δεν υπάρχουν σκιές… Η φώτιση δεν είναι να φαντάζεσαι φωτεινές μορφές αλλά το να συνειδητοποιείς το σκοτάδι». Έτσι, κάτι παραπάνω ίσως ήξερε και ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, όταν έγραψε σοφά και υπαινικτικά: «Το πρώτο σχέδιο ήταν μια σκέτη γραμμή τραβηγμένη γύρω από τη σκιά κάποιου ανθρώπου που έριχνε ο ήλιος σ’ ένα τοίχο». Μήπως όμως υποδηλώνει κάτι διαφορετικό και ο Ευριπίδης όταν λέει στις Φοίνισσες «τα ίδια δίνει το σκοτάδι σ’ όλους, μα πιο πολλά σ’ εκείνους που τολμάνε!» Θέλετε συμπέρασμα; Είναι κομμάτι δύσκολο…, θέλει πολύ τόλμη να αντικρίσεις την Άβυσσο που σε κοιτάζει με αλύγιστη αδιαφορία. Όμως υπάρχει άλλος δρόμος; …Οπότε ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα…

 

Συνεργάτες
Επιμέλεια Κειμένου: Κορίνα Κομπολίτη
Φωτογραφικό Υλικό: Ελένη Σμαραγδή
Share this Post

Newsletter

Λάβετε πρώτοι τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις του mykerkyra.

Subscribe