Η Σπιανάδα είναι η κεντρική πλατεία της Κέρκυρας και όπως κάθε πλατεία αποτελεί τόπο συνάντησης των κατοίκων και των επισκεπτών της. Αυτό που ο περισσότερος κόσμος όμως δε γνωρίζει είναι ότι θεωρείται η μεγαλύτερη πλατεία όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια. Εκτείνεται σε έκταση 42.000 τ.μ. με περίμετρο περίπου 950 μέτρα, ανάμεσα από το Παλαιό Φρούριο και την Παλιά Πόλη, με πολλά από τα καντούνια της να οδηγούν κάθετα προς αυτήν.

Μια μικρή «λεωφόρος», η λεωφόρος Στρατηγού Βίκτωρος Δουσμάνη χωρίζει τη Σπιανάδα στα δύο: στην Κάτω Πλατεία ή Πλατεία Γεωργίου Α’ και στην Πάνω Πλατεία ή Πλατεία Ενώσεως.

Πρόκειται για ένα από τα διασημότερα και δημοφιλέστερα αξιοθέατα της Κέρκυρας και σχεδόν αποκλείεται να μην την διασχίσει οποιοσδήποτε επισκέπτης. Μοναδική στην Ελλάδα για το μέγεθος και την ομορφιά της, η αγαπημένη πλατεία των Κερκυραίων έχει διαδραματίσει επίσης μεγάλο ρόλο στην ιστορία του νησιού. Αυτό μαρτυρούν και πολλά από το μνημεία που βρίσκονται διασκορπισμένα πάνω της ή γύρω της.

Συγκεκριμένα, στην πλευρά της Πάνω Πλατείας, στο νότιο άκρο της Σπιανάδας βρίσκεται το Περιστύλιο του Μαίτλαντ, ένα απέριττο, κυκλικό, ιωνικό, μνημείο που ανεγέρθηκε προς τιμή του πρώτου Άγγλου Αρμοστή Thomas Maitland, παρά το γεγονός ότι η θητεία του ήταν μία από τις σκληρότερες και πιο μελανές για τα Επτάνησα.

Ένα επιβλητικό «κιόσκι», το λεγόμενο «Πάλκο της Μουσικής» βρίσκεται στην καρδιά της πλατείας. Εκεί τελείται το Μεγάλο Σάββατο η Αναστάσιμη Ακολουθία, μια από τις σπουδαιότερες εμπειρίες του εορτασμού του Πάσχα στην Κέρκυρα, αλλά και πλήθος συναυλιών από τις φιλαρμονικές της πόλης.

Tο Μνημείο της Ένωσης των Επτανήσων λίγο πιο δίπλα υπενθυμίζει την Ένωση των Επτανήσων με την υπόλοιπη Ελλάδα, το 1864. Χαραγμένα επάνω του υπάρχουν τα σύμβολα όλων των Ιονίων Νήσων.

Πέραν των μνημείων μεγάλο μέρος της καλύπτεται με περιποιημένο γκαζόν, δέντρα, λουλούδια καθώς και ένα περίτεχνο συντριβάνι.

Το κυρίως μέρος της Κάτω Πλατείας απαρτίζεται από το τεράστιο γήπεδο κρίκετ της Κέρκυρας, κατάλοιπο της Αγγλοκρατίας.

Περιβάλλεται από εντυπωσιακά κτίρια, όπως το αγγλικό ανάκτορο Μιχαήλ και Γεωργίου και το πασίγνωστο Λιστόν.

Μπροστά στα Ανάκτορα, δεσπόζει ο χάλκινος ανδριάντας του Lord Frederick Adam.

Η Ιστορία

Η σημερινή μορφή των οχυρώσεων του Παλαιού Φρουρίου οφείλεται, κυρίως, στα αμυντικά έργα που έγιναν κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας (1386-1797). Οι Bενετοί φρόντισαν να εξασφαλίσουν την κατοχή της Κέρκυρας, λόγω της στρατηγικής και εμπορικής της σημασίας. Για το λόγο αυτό εκσυγχρόνισαν τα αμυντικά έργα του Φρουρίου, ώστε να αντέξει στις επιθέσεις των Οθωμανών.

Η μορφή των έργων υπαγορεύθηκε από τις νέες εξελίξεις που επέφερε η εισαγωγή του βαρέος πυροβολικού στην τέχνη του πολέμου. Αρχικά, διαχωρίστηκε η χερσόνησος από την ξηρά με την κατασκευή θαλάσσιας τάφρου, της λεγόμενης «contrafossa».

Παράλληλα, για αμυντικούς λόγους, δημιουργήθηκε μια αδόμητη ζώνη ανάμεσα στο Φρούριο και στον εκτός των τειχών οικισμό (ξωπόλι ή borgo), η «spianata» η σημερινή πλατεία Σπιανάδα.

Για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του Παλιού Φρουρίου, κατεδαφίστηκαν τότε περισσότερα από 2.500 κτήρια που βρίσκονταν σε απόσταση «βολής τυφεκίου» από τις πολεμίστρες του.

Το περίεργο όνομα της πλατείας είναι βέβαια κι αυτό ενετικό και προέρχεται από το ρήμα “spianare” = ισοπεδώνω, που έγινε «spianata» και μετεξελίχθηκε σε Σπιανάδα.

Η δημιουργία της δεν οφείλεται σε λόγους αισθητικούς ή πολεοδομικούς, αλλά αμυντικούς και πολεμικής τακτικής των Ενετών. Η διαμόρφωση της έγινε για να υπάρχει ευρύ πεδίο δράσης και ορατότητας για τους αμυνόμενους στην ακρόπολη (Παλαιό Φρούριο) και ικανή απόσταση ανάμεσα στο Φρούριο και στην πόλη.

Την οριστική της μορφή άρχισε να παίρνει η Πλατεία στις αρχές του 19ου αιώνα, ενώ την τελική στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν ανακατασκευάστηκε με δαπάνη του κληροδοτήματος Ναπολέοντος Ζαμπέλη, τότε κατασκευάστηκε και το Πάλκο της Μουσικής.

Πηγή

newsit (2020). “Η μεγαλύτερη πλατεία των Βαλκανίων είναι σε ελληνικό νησί“, https://www.newsit.gr/ellada/i-megalyteri-plateia-ton-valkanion-einai-se-elliniko-nisi/2645966/

ΣΟΥΡΤΖΙΝΟΣ, Γιώργος Χ. (2008). “Τοπωνύμια: γλωσσικές μαρτυρίες στην ιστορική διαδρομή της Κέρκυρας“, Ιστορική – Λαογραφική Εταιρεία Κέρκυρας, β’ έκδοση, σελ. 198 – 199

 

Συνεργάτες
Επιμέλεια Κειμένου: Άντα Κυριαζή
Επιμέλεια Κειμένου: Έντυ Κασταμονίτης
Μετάφραση & Επιμέλεια: Μαρίλια Μακρή
Share this Post

Newsletter

Λάβετε πρώτοι τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις του mykerkyra.

Subscribe