Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα πρέπει να λαμβάνονται μέσω της διατροφής διότι δεν μπορούν να παραχθούν από το ανθρώπινο σώμα. Είναι πολυακόρεστα λίπη που εντοπίζονται σε μερικά φυτά, όπως στο ηλιοτρόπιο, το safflower, την ελιά, το νυχτολούλουδο και το λιναρόσπορο, καθώς επίσης και στα ψάρια.

Υπάρχουν διάφορες ομάδες πολυακόρεστων λιπαρών οξέων:
• Ωμέγα-3 από τα ιχθυέλαια και το λιναρόσπορο
• Ωμέγα-6 από το νυχτολούλουδο, το Borage, το ηλιοτρόπιο, το safflower κ.α. και
• Ωμέγα-9 από την ελιά.

ΔΡΑΣΗ

Τα πολυακόρεστα λίπη είναι σημαντικά για την ανθρώπινη υγεία διότι εμπλέκονται στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών και επίσης προμηθεύουν «πρώτη ύλη» για την παραγωγή προσταγλανδινών.

Ο ρόλος των Προσταγλανδινών

Οι προσταγλανδίνες (PGs), που προέρχονται τόσο από τα πολυακόρεστα όσο και από τα κορεσμένα λίπη, έχουν πολυάριθμες διαφορετικές λειτουργίες στο σώμα. Οι προσταγλανδίνες που προκύπτουν από τα Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ονομάζονται προσταγλανδίνες σειράς 3, ενώ αυτές που προκύπτουν από τα ωμέγα-6 είναι οι προσταγλανδίνες σειράς Ε1 (συμπεριλαμβανομένων των προστακυκλινών, που σχηματίζονται στα αρτηριακά τοιχώματα και συγκαταλέγονται στους πιο ισχυρούς γνωστούς αναστολείς της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων, ενώ επίσης συμβάλλουν στη χαλάρωση των αρτηριακών τοιχωμάτων και ευνοούν τη χαμηλότερη πίεση του αίματος).

Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα παίζουν πολυάριθμους σημαντικούς ρόλους στον οργανισμό, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται:
• Η ρευστότητα και η ελαστικότητα των κυτταρικών μεμβρανών
• Η δημιουργία των hormone like ουσιών με βραχεία διάρκεια που ονομάζονται προσταγλανδίνες και λευκοτριένια
• Η διατήρηση της υγείας του δέρματος και η διαπερατότητά του στο νερό
• Η σύνθεση και η μεταφορά της χοληστερόλης

Αντίστοιχες λειτουργίες έχουν και τα κορεσμένα λιπαρά οξέα που προέρχονται από το κρέας, τα ζωικά λίπη, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και την καρύδα. Η μόνη διαφορά έγκειται στο ότι η διαδικασία αυτή καταλήγει στις PG2, οι οποίες παράγουν τις πιο πολλές από τις φλεγμονώδεις προσταγλανδίνες σε σύγκριση με τις αντιφλεγμονώδεις PG1 και 3.
Η σειρά PG2 περιλαμβάνει τις θρομβοξάνες, οι οποίες βρίσκονται στα αιμοπετάλια και διεγείρουν τη συσσώρευσή τους, γεγονός πολύ σημαντικό για την επούλωση των πληγών και επίσης διεγείρουν τη συστολή του αρτηριακού τοιχώματος αυξάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την πίεση του αίματος. Η ισορροπία ανάμεσα στην προστακυκλίνη και τη θρομβοξάνη είναι σημαντική για τη διατήρηση της φυσιολογικής καρδιακής και κυκλοφορικής λειτουργίας.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν επίσης κάποιες προσταγλανδίνες οι οποίες σε υπερβολική ποσότητα μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία, όπως για παράδειγμα συμβάλλοντας στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις (π.χ. τα λευκοτριένια που έχουν σημαντικές φλεγμονώδεις αντιδράσεις).

Ανασταλτικοί Παράγοντες των Λιπαρών Οξέων στις Προσταγλανδίνες

Μερικοί παράγοντες επηρεάζουν την παραγωγή του ενζύμου δ-6-desaturase που είναι απαραίτητο για την αποτελεσματική μετατροπή τόσο των Ωμέγα-3 όσο και των Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων σε ωφέλιμες προσταγλανδίνες. Αυτοί είναι οι ακόλουθοι:
• ιοί
• πλεόνασμα χοληστερόλης
• κορεσμένα λίπη, trans λιπαρά οξέα
• πλεόνασμα ζάχαρης στη διατροφή
• αλκοόλ
• πλεόνασμα α-λινολενικού οξέος (από φυτικές πηγές Ωμέγα-3)
• διαδικασία γήρανσης
• χαμηλές ποσότητες βιταμίνης Β3, Β6, C, βιοτίνης
• χαμηλές ποσότητες μετάλλων όπως μαγνησίου, ασβεστίου, σεληνίου και ψευδαργύρου.

ΟΦΕΛΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ

Καρδιαγγειακή υγεία

Τα ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμα για την καρδιά και το κυκλοφορικό. Συμβάλλουν στη μείωση των λιπιδίων στο αίμα, στη μείωση της πίεσης, στην αναστολή της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων.

Εγκυμοσύνη

Κάθε μέλλουσα μητέρα θέλει να εξασφαλίσει το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα για τη ζωή του μωρού της. Για να το επιτύχει αυτό, πρέπει να λαμβάνει τα κατάλληλα θρεπτικά συστατικά ακόμα και πριν την έναρξη της εγκυμοσύνης της. Με τη λήψη αυτών των θρεπτικών συστατικών δεν θα εξασφαλίσει μόνο την υγιή ανάπτυξη του εμβρύου στη μήτρα, αλλά και την μετέπειτα παραγωγή μητρικού γάλακτος πλούσιου σε θρεπτικά συστατικά και κατάλληλου για το μωρό της.
Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, αναγνωρίστηκε η σημαντικότητα των Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων κατά τη διάρκεια της κύησης. Είναι πλέον γνωστό ότι τα Ωμέγα-3 στην πραγματικότητα παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην αύξηση και την ανάπτυξη του βρέφους στη μήτρα συμβάλλοντας στο σχηματισμό των ιστών του εγκεφάλου, του κεντρικού νευρικού συστήματος και των οφθαλμών, ιδίως του αμφιβληστροειδούς. Δεδομένου ότι τα έμβρυα προμηθεύονται θρεπτικά συστατικά από τη μητέρα τους, είναι ιδιαίτερα σημαντικό η έγκυος να λαμβάνει τις κατάλληλες ποσότητες Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.
Με την πρόσφατη δημοσίευση πολλών μελετών, υπάρχει επίγνωση πλέον του μεγάλου οφέλους των Ωμέγα-3 λιπαρών οξέων (που περιέχονται για παράδειγμα στα ιχθυέλαια) και είναι γνωστό ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου του βρέφους. Ο εγκέφαλος υποβάλλεται σε μεγάλες «εκρήξεις αύξησης» του μεγέθους του κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου της κύησης και τους πρώτους λίγους μήνες μετά τη γέννηση. Πιο συγκεκριμένα, στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, σχηματίζεται περίπου το 70% όλων των κυττάρων που συγκροτούν τον ενήλικο εγκέφαλο και από τη στιγμή της γέννησης μέχρι τον πρώτο χρόνο ζωής, ο εγκέφαλος τριπλασιάζεται απότομα σε μέγεθος. Τα Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων συνεισφέροντας στη μεμβράνη που περιβάλλει κάθε νευρικό κύτταρο, διευκολύνοντας έτσι τη μετάδοση των ερεθισμάτων μέσω του εγκεφάλου.
Σύμφωνα με έρευνες, παιδιά που γεννήθηκαν από μητέρες με υψηλά επίπεδα του Ωμέγα-3 λιπαρού οξέος DHA (δοκοσαεξανοϊκό οξύ) κατά τον τοκετό, είχαν αυξημένα επίπεδα προσοχής στο δεύτερο χρόνο της ζωής τους. Κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής, αυτά τα παιδιά ήταν δύο μήνες πιο μπροστά στην ανάπτυξη σε σχέση με παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν χαμηλότερα επίπεδα DHA.
Τα Ωμέγα-3 είναι επίσης ωφέλιμα για τον αμφιβληστροειδή και συμβάλλουν στον εφοδιασμό με αίμα των μικροσκοπικών τριχοειδών αγγείων των οφθαλμών.
Η κατάλληλη λήψη Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων είναι σημαντική κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όχι μόνο επειδή θα διατηρήσει την υγεία της μητέρας και του βρέφους, αλλά και επειδή θα εξασφαλίσει ότι το μητρικό γάλα θα περιέχει κατάλληλη αναλογία (1:1) Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων, αφού η ποιότητα της διατροφής της μητέρα αντανακλάται στην ποιότητα του μητρικού γάλακτος. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι παιδιά που γεννήθηκαν από υγιείς μητέρες και που έχουν θηλαστεί, έχουν καλύτερη απόδοση στο σχολείο.
Ωστόσο, η κατάλληλη λήψη Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν ωφελεί μόνο το μωρό, αλλά και τη μητέρα μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης προ-εκλαμψίας, τον κίνδυνο μεταγενέθλιας κατάθλιψης και την πιθανότητα πρόωρων πόνων της γέννας.

Καλή Εγκεφαλική Λειτουργία Παιδιών

Τα Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών και μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της αυτοσυγκέντρωσης τους και επομένως στην ικανότητα μάθησης. Πρόσφατες μελέτες, στις οποίες χορηγήθηκε συμπλήρωμα με Ωμέγα-3 σε παιδιά, έδειξαν ότι αυτά τα παιδιά εμφάνισαν αξιοσημείωτη βελτίωση στην ανάγνωση, τη συγκέντρωση και την ικανότητα μάθησης.
Ένα σημαντικό ποσοστό (περίπου 70%) της εγκεφαλικής ουσίας φτιάχνεται από Ωμέγα-3, ενώ μειωμένη λήψη αυτών μπορεί να συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, χαμηλό IQ, κατάθλιψη, μειωμένη πνευματική λειτουργία, νευρικότητα, ADHD, αυτισμό, δυσλεξία και άλλες διαταραχές.

IQ – Δείκτης Νοημοσύνης

Το IQ είναι ένας δείκτης ο οποίος μετρά προσεγγιστικά την ευφυΐα/εξυπνάδα ενός ατόμου. Το IQ προσδιορίζεται από ειδικά σχεδιασμένα τεστ που καταλήγουν σε ένα ατομικό σκορ. Όσο υψηλότερο είναι το ατομικό αυτό σκορ, τόσο υψηλότερο είναι το IQ και ο βαθμός εξυπνάδας του ατόμου. Το τεστ IQ είναι κατά κύριο λόγο τεστ λογικής και βασίζεται στην ορθολογική σκέψη και τη δυνατότητα επίλυσης προβλημάτων.
Έρευνες δείχνουν ότι η χορήγηση Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα ενός ατόμου να σκέφτεται λογικά και μπορεί να προάγει την ξεκάθαρη σκέψη για την επίλυση προβλημάτων και έτσι να αυξήσει το σκορ στο τεστ IQ (δηλαδή την εξυπνάδα).

Δυσλεξία

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της δυσλεξίας είναι η δυσκολία εκμάθησης ανάγνωσης και γραφής και σχετίζεται τόσο με τη γενική ικανότητα εκμάθησης όσο και με το IQ του ατόμου. Συμπτώματα της δυσλεξίας αποτελούν κυρίως η δυσκολία στην ανάγνωση και την ορθογραφία των λέξεων και προβλήματα στα μαθηματικά, καθώς και η μειωμένη μνήμη στην εργασία και η μειωμένη αίσθηση προσανατολισμού.
Τα δυσλεκτικά άτομα μπορεί να εμφανίζουν διαφορές στη δομή του εγκεφάλου τους, όπως είναι μια ασυνήθης συμμετρία των περιοχών εκμάθησης της γλώσσας και μικροσκοπικές διαφορές στη διάταξη και τη σύνδεση των νευρικών κυττάρων.

ADHD - Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (ή Διάσπασης της Προσοχής) με Υπερκινητικότητα

Το ADHD είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από συνεχή έλλειψη προσοχής και υπερκινητικότητα. Προκειμένου να βοηθηθούν τα παιδιά με ADHD να αντιμετωπίσουν αυτή την κατάσταση, θα πρέπει να έχουν την κατάλληλη καθοδήγηση και κατανόηση από τους γονείς τους. Πολλά παιδιά με δυσλεξία ή ADHD μπορούν να ωφεληθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη λήψη συμπληρωμάτων ιχθυελαίων με Ωμέγα-3.

Αυτισμός

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή στην ανάπτυξη που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αναπτύσσεται και λειτουργεί, με συμπτώματα που συχνά εμφανίζονται πριν την ηλικία των 3 ετών. Χαρακτηρίζεται από προβλήματα στην κοινωνική συμπεριφορά και την επικοινωνία (π.χ. έλλειψη της απτικής και οπτικής επαφής). Η ικανότητα εκμάθησης της γλώσσας μπορεί να είναι μειωμένη και υπάρχει μια τάση για επαναλαμβανόμενες κινήσεις, όπως ο στροβιλισμός.
Τα Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρά οξέα μπορούν να μετριάσουν τα συμπτώματα όλων των παραπάνω καταστάσεων (ADHD, δυσλεξία, αυτισμός και χαμηλό IQ) δρώντας στο τμήμα εκείνο των εγκεφαλικών κυττάρων που εμπλέκεται στη διέλευση των νευροδιαβιβαστών (επικοινωνία μεταξύ εγκεφαλικών κυττάρων). Πιστεύεται ότι όταν αυτή η διέλευση βλάπτεται λόγω μη ισορροπημένης λήψης Ωμέγα-3 και Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων, η επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων δεν είναι ικανοποιητική.

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ

Από τη στιγμή που τα απαραίτητα λιπαρά οξέα έχουν μια ήπια αραιωτική δράση στο αίμα, δεν προτείνεται να χρησιμοποιούνται αραιωτικά φάρμακα, όπως η βαρφαρίνη, συνδυαστικά.

Χριστιάνα Μέριανου ,Διαιτολόγος-Διατροφολόγος xristianamerianou@yahoo.gr
Share this Post

Newsletter

Λάβετε πρώτοι τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις του mykerkyra.

Subscribe